Teak (Drewno tekowe)
Gatunek odporny na warunki zewnętrzne

Teak (Tectona grandis)

Sagwan, Jati, May Sak, Giati, Teck, Kyun

Charakterystyka ogólna:

Osiąga średnicę do 1,5m. Twardziel jest brązowozłota z mogącymi występować ciemniejszymi smugami. Biel wyraźnie wyodrębniony. Pozyskiwane z niego drewno tekowe znajduje szereg zastosowań w budownictwie oraz wystroju wnętrz. Wyróżnia się dużą zawartością substancji oleistych oraz kwasu krzemowego, dzięki czemu nie nasiąka wodą i wykazuje odporność na działanie szkodliwych substancji. Średnia twardość materiału umożliwia łatwiejszą obróbkę, zaś piękne wybarwienie i usłojenie nadaje gotowym produktom efektownego wyglądu.

Pochodzenie:

Drzewa teakowe naturalnie występują w południowej Azji, np. w: Birmie, Indiach, Laosie i Tajlandii oraz w Indochinach, zasiedlając lasy monsunowe. Jest to gatunek szybko-rosnący (tylko odmiany plantacyjnie, drzewostany naturalne, ktróe posiadamy w swojej ofercie, nie rosną szybko). Optymalne warunki wzrostu to temperatura powietrza 22 -27oC i zasobności w wodę związana z intensywnymi opadami deszczu. Szybki wzrost drzew teakowych i duże zainteresowanie ich drewnem doprowadziło do powstania plantacji tego gatunku w wielu rejonach świata, między innymi w Afryce i Ameryce Środkowej.

Pokrój drzewa:

W zależności od siedliska 80-letnie drzewo teakowe może mieć wysokość od 15 do 45 m (typowy wiek rębny to 40-60 lat). Posiada ono płytki system korzeniowy, o głębokości 70-80 cm, jednak bardzo rozległy, sięgający nawet 20 m w bok od podstawy pnia.

Typ struktury:

Pierścienionaczyniowy (drewno z naturalnych lasów monsunowych) lub półpierścieniowonaczyniowy (drewno z upraw plantacyjnych), duże naczynia drewna wczesnego rozmieszczone pojedynczo tworzą wyróżnialne pierścienie; naczynia są widoczne gołym okiem ( o średnicy od 0,14 do 0,27 mm). Naczynia drewna późnego, o mniejszej średnicach, ułożone śa pojedynczo lub w zgrupowaniach po dwa, nie tworząc żadnych większych struktur.

Biel:

Wąski (szerokość od 2 do 4 cm), o barwie białoszarej.

Twardziel:

W świeżo przetartym drewnie twardziel zabarwiona jest na zielonkawo. Pod wpływem światła i tlenu zawartego w powietrzu drewno twardzieli intensywnie ciemnieje do barwy brązowej. Twardziel na przekroju stycznym i promieniowym zwykle wzbogacają, biegnące wzdłużnie, ciemnobrązowe lub szaroczarne pasma o szerokości kilku milimetrów

Zapach:

Trwały, zbliżony do zapachu garbowanej skóry.

Rysunek:

dzięki zróżnicowaniu w budowie drewna wczesnego i późnego wieku na wszystkich przekrojach wyraźnie widać przyrosty roczne. Na przekroju poprzecznym uwidacznia się ich falistość oraz zróżnicowana szerokość. Każdy słój rozpoczynają mniej lub bardziej wyraziste pierścienie naczyń drewna wczesnego. Liczne, raczej wąskie, ale stosunkowo wysokie promienie łykodrzewne można dostrzec na przekroju promieniowym i znacznie trudniej na poprzecznym. Są to promienie homocelularne. W drewnie wczesnym występują styczne pasma miękiszu drzewnego, które są węższe w drewnie pochodzącym z upraw plantacyjnych (w porównaniu z drewnem z lasów naturalnych). W tym drugim przypadku w obrębie tego miękiszu znajdując się też naczynia. Poza tym występuje miękisz paratrachealny ubogi i wokółnaczyniowy, który skupiony jest przede wszystkim w drewnie późnym. Drewno plantacyjne charakteryzuje się szerszymi przyrostami rocznymi.

Typowe Wady:

Nierównomierna słoistość, przebarwienia, duża zawartość  związków mineralnych oraz naturalnych olejów.

Właściwości drewna Teak:

Według sześciostopniowej skali gęstości, teak to drewno umiarkowanie ciężkie (klasa III i IV). Średnia gęstość dla stanu powietrznosuchego(dla drewna o wilgotności około 12%) wynosi 660 kgm-3. Drewno teakowe charakteryzuje się małą wilgotnością punktu nasycenia włókien (22%). Największym atutem tego drewna są małe wartości skurczu, świadczące o szczególnej stabilności wymiarowej i braku skłonności do pękania oraz paczenia się. Według klasyfikacji Monnina, teak to drewno mało kurczliwe. Właściwości mechaniczne wskazują na to, że jest gatunek twardy, elastyczny i łatwo łupliwy. Wyraźnie stabilniejszy gatunek z wysoką naturalną trwałością na działanie czynników zewnętrznych.

Gatunki podobne:

Pod względem właściwości zamiennikiem drewna teakowego jest drewno Iroko i Afromosia.

Suszenie:

Nie sprawia trudności.

Obróbka:

Drewno teakowe jest prostowłókniste, co ułatwia jego przerób, jednak spora zawartość substancji mineralnych (np. dwutlenku krzemu) powoduje szybsze tępienie się narzędzi. Pył drzewny z teaku, powstający podczas obróbki skrawaniem, zawiera substancje drażniące, przez co powoduje podrażnienia błon śluzowych i problemy dermatologiczne. Duża zawartość oleju powoduje szybkie oblepianie i tępienie narzędzi, zaleca się stosowanie narzędzi widiowych (z węglikiem spiekanym).

Łączenie:

Oleistość drewna utrudnia proces klejenia. Substancje te zmniejszają przyczepność klejów. Aby poprawić zwilżalność sklejanych powierzchni drewna teakowego, można przetrzeć je rozpuszczalnikiem organicznym lub 10-procentowym roztworem wodorotlenku sodu, a następnie zobojętnić 10-procentowym roztworem kwasu octowego. 

Wykończenie:

Nie przysparza większych trudności, ale uprzednio należy dokładnie oczyścić powierzchnie, najlepsze efekty daje olejowanie.

Zastosowanie:

Forniry, meble, meble ogrodowe, podłogi, szkutnictwo, elementy wyposażenia.
 

  • Właściwości mechaniczne: Obróbka nie jest trudna, klejenie dobre, gwoździowanie wymaga wcześniejszego nawiercania.
  • Moduł sprężystości: 13,7 GPa
  • Skurcz styczny: 4,7%
  • Skurcz promieniowy: 2,6%
  • Ciężar właściwy: 670 kg/m3 (12%)
  • Trwałość: gatunek odporny na destrukcyjne działanie grzybów
  • Szkodniki drewna suchego: odporny – ryzyko ograniczone do penetracji bieli
  • Zabezpieczenia: klasa 4 – nie przyjmujący