Iroko

Iroko (Milicia excelsa)
Kambala, Odum

Pochodzenie:

Drzewa Iroko występują w lasach tropikalnych zachodniej, środkowej i wschodniej Afryki. Szczególnie dobrze rosną w wilgotnych regionach przybrzeżnych , na żyznych glebach gliniastych zasobnych w wodę.

Pokrój drzewa:

W optymalnych warunkach wzrostu osiągają wysokość  45 m i średnicę odziomkową pnia powyżej 2,5 m (rekordowe okazy mają nawet 50 m wysokości i 3 m średnicy). Również łacińska nazwa excelsa, oznaczająca wysoki, podkreśla ich wyjątkową wielkość. Pnie tych drzew są zwykle proste, o kształcę cylindrycznym, do wysokości 25 m pozbawione gałęzi.

Typ struktury:

Rozpierzchłonaczyniowy, naczynia o dużych średnicach (od 0,15 do 0,31 mm), najczęściej występują pojedynczo lub w zgrupowaniach (po 2-3). Na 1 mm2 przekroju poprzecznego znajduje się średnio od 1 do 10 naczyń (średnio 3).

Biel:

Szerokość od 5 do 7,5 cm i o biało-żółtej barwie.

Twardziel:

o wyrazistej jasnożółtej barwie. Dla świeżo przetartego drewna typowa jest cytrynowa barwa. Z biegiem czasu, pod wpływem działania powietrza, powierzchnia drewna stopniowo ciemnieje. Procesy utleniania i związane z tym zmiany barwne bardzo przyspieszają działanie światła , szczególnie bezpośrednie nasłonecznienie. Drewno Iroko poddane dłuższemu działaniu wyżej wymienionych czynników przyjmuje kolor od żółtobrązowego do ciemnobrązowego. Na intensywność zmiany barwnej wpływa także skład chemiczny drewna, który częściowo uzależniony jest od siedliska, w którym wyrosły drzewa.

Zapach:

Brak charakterystycznego zapachu.

Rysunek:

Drewno Iroko posiada tzw. pasiasty skręt włókien, który można zaobserwować na przekroju promieniowym. Na przekroju poprzecznym naczynia widoczne są w postaci licznych, równomiernie rozmieszczonych plamek w otoczeniu miękiszu paratrachealnego. Występuje on zwykle jako skrzydełkowy lub skrzydełkowo-smugowy, sporadycznie jako pierścieniowy. Na przekrojach wzdłużnych naczynia widoczne są w postaci cienkich, jasnych, pionowych lub skośnych kresek. Wielowarstwowe promienie łykodrzewne widać wyraźnie na przekroju promieniowym w postaci drobnego błyszczu, na przekroju stycznym występują w postaci drobnej „kaszki”, na przekroju poprzecznym makroskopowo nie są widoczne. Są to promienie niejednorodne. W drewnie Iroko, pozyskanym z rejonów o bardziej widocznych porach roku, są również rozróżnialne granice przyrostów rocznych.

Typowe Wady:

Skręt włókien, możliwa intensywna zmiana kolorystyki.

Właściwości drewna Iroko:

Według sześciostopniowej skali jest to drewno ciężkie (klasa III). Średnia gęstość w stanie powietrznosuchym ( drewno o wilgotności około 12%) wynosi 690 kg m3. Drewno Irok ma małą wytrzymałość na rozciąganie i ścinanie oraz gorszą sprężystość wynikającą z pasiastego skrętu włókien. Atutem tego drewna jest znaczna wytrzymałość na ściskanie.

Gatunki podobne:

Grochodrzew, dibetou, tatajuba, afromosia, teak.

Suszenie:

Trudne i powolne. Drewno iroko ma skłonność do pękania i paczenia się, co związane jest z występowaniem pasiastego skrętu włókien i rozbudowanego miękiszu drzewnego.

Obróbka:

Obecność kryształów węglanu wapnia wymaga użycia twardych narzędzi, najlepiej z nakładkami z węglików spiekanych i o zredukowanym kącie natarcia. Obróbka takim narzędziami daje dobrej jakości powierzchnie. Dodatkowo obróbkę utrudnia zawartość substancji niestrukturalnych, w tym chloroforinu, który wywołuje podrażnienia górnych dróg oddechowych , oczu i skóry. Szczególnie groźny jest chloroforin zawarty w „zawieszonym” w powietrzu pyle powstającym podczas obróbki.

Łączenie:

Drewno to dobrze utrzymuje gwoździe i wkręty, można je również łączyć przy użyciu klejów.

Wykończenie:

Właściwie przygotowana powierzchnia dobrze przyjmuje środki malarsko-lakiernicze.

Zastosowanie:

Szkutnictwo, budowa statków,  forniry, meble, podłogi, drzwi, elementy wyposażenia wnętrz, wysokiej jakości wyroby stolarskie.

Dostępność
26mm - KD - LS blokowo cięta - kl. FAS
28mm - KD - SE obrzynana - kl. FAS
35mm - KD - LS blokowo cięta - kl. FAS
52mm - KD - SE obrzynana - kl. FAS
76mm - KD - LS blokowo cięta - kl. FAS

  • Właściwości mechaniczne: Dobrze poddaje się obróbce, ale ma tendencje do tępienia narzędzi, szczególnie, gdy występują struktury wapienne. Gwoździowanie i klejenie określa się jako dobre.
  • Moduł sprężystości: 13 GPa
  • Skurcz styczny: 5,4%
  • Skurcz promieniowy: 3,5%
  • Ciężar właściwy: 640 kg/m3 (12%)
  • Trwałość: gatunek odporny na destrukcyjne działanie grzybów
  • Szkodniki drewna suchego: odporny – ryzyko ograniczone do penetracji bieli
  • Zabezpieczenia: klasa 4 – nie przyjmujący
  • Dodatkowo: naturalnie odporny na warunki zewnętrzne, może być używany na zewnątrz bez żadnego zabezpieczenia