Modrzew

Modrzew (Larix decidua)

Pochodzenie: Europa

Nazewnictwo:

  • polskie: modrzew europejski, modrzew
  • angielskie: European larch, common larch, larch
  • francuskie: meleze d’Europe, meleze
  • niemieckie: Larche, Europaische Larche, Gemeine Larche
  • nazwy stosowane w innych krajach: w Austrii- lergat, w Holandii- lariks, w Szwecji- lark, w Turcji- kara cam, we Włoszech-larice.

Dostępność
38mm - KD - nieobrzynana - kl. I / III
52mm - KD - nieobrzynana - kl. I / III

Występowanie:

Buk zwyczajny ma szeroki rejon występowania, ciągnący się od Europy Zachodniej od części północnej Półwyspu Pirenejskiego, po Anglię i Europę Środkową, sięgając południowej części Półwyspu skandynawskiego i Bałkanów. W Polsce Buk występuje głównie w Karpatach i na Podkarpaciu oraz na Pomorzu. Optimum siedliskowe znajduje się w środkowej Francji, zachodnich Niemczech, Jugosławii i Rumunii. 

Pokrój drzewa:

Modrzew europejski (Larix decidua Mill.) to drzewo iglaste o opadających na zimę igłach. Drzewo to osiąga wysokość do 40 m i średnicę do 1,2 m. Ma dość smukłą i stożkową koronę, która często przekształca się w szeroką, ze spłaszczonym wierzchołkiem. Gałęzie wyrastają nieregularnie pod katem prostym do osi pnia. Drzewa rosnące w lesie i w zamkniętych skupiskach są proste, cylindryczne do 2/3 wysokości, strzały bez gałęzi. Drzewa rosnące samotnie wykazują skłonność do krzywizn (szablowatości). Kora w młodości gładka, z odcieniem szarości popiołu, z wiekiem staje się łuskowata i głęboko spękana.

Typ struktury:

Iglasty(brak naczyń).

Biel:

Wąski, o szerokości 1-3 cm żółtawy, wyraźnie ograniczony od twardzieli.

Twardziel:

W stanie świeżym czweronawo-brunatna, ciemniejąca do czerwonobrązowej.  

Zapach:

Świeżo przetarte drewno ma wyraźny żywiczny zapach, który wraz z upływem czasu stopniowo zanika.

Rysunek:

Słoje są bardzo wyraźne dzięki różnicy w gęstości i barwie drewna wczesnego i późnego. Drewno wczesne jest jaśniejsze, a jego przejście w drewno późne jest dość ostre. Promienie rdzeniowe widoczne są tylko na przekroju promieniowym i to bardzo słabo. W drewnie tym brak budowy piętrowej. Na wszystkich przekrojach drewna widoczne są drobne wycieki żywiczne w postaci szklistych plamek lub smug. Struktura najczęściej prostowłóknista, budowa równomierna.

Typowe Wady:

Pasiasty skręt włókien, zbieżystość, krzywizny, skręt włókien, pęcherze żywiczne, nadmierna zawartość żywicy.

Właściwości fizyczne drewna Modrzewiowego:

Według sześciostopniowej skali gęstości modrzew europejski należy do drewna umiarkowanie lekkiego (klasa IV). Średnia gęstość dla stanu powietrzno-suchego wynosi 590 kg/m³. Wilgotność punktu nasycenia włókien wynosi 30%. Modrzew to drewno średnio kurczliwe, o anizotropii skurczu równej 2,3.

Właściwości mechaniczne drewna Modrzewiowego:

Prostowłókniste drewno modrzewiowe ma właściwości wytrzymałościowe. Przykładowo, średnia wytrzymałość na zginanie wynosi 95 MPa, a na ściskanie wzdłuż włókien- średnio 55 MPa. Średnia twardość badanego drewna oznaczona metoda Janki na przekroju poprzecznym wynosi 38 MPa, a średni moduł sprężystości wzdłuż włókien oznaczony przy zginaniu stycznym- ok. 13,8 GPa. O wytrzymałości drewna modrzewia  decyduje szerokość przyrostów rocznych, w drewnie modrzewia maleje jego gęstość oraz parametry wytrzymałościowe, w tym twardość.

Twardość:

Modrzew europejski to drewno o średniej odporności na działanie grzybów. Naturalna trwałość drewna twardzieli modrzewia wobec grzybów ( w skali 5 stopniowej) wynosi od 3 do 4. Jednocześnie jest to rodzaj drewna bardzo trudny w nasycaniu środkami ochrony drewna. 

Suszenie:

Wysycha stosunkowo szybko, ale z tendencja do powstawania pęknięć i odkształceń.

Obróbka:

Drewno stosunkowo trudne do obróbki ręcznej i maszynowej (szczególnie świeże). Płynna żywica zalepia narzędzia skrawające, znacznie zwiększa siły tarcia i przyspiesza ich zużycie.

Szlifowanie:

Drewno dobrze się szlifuje i poleruje.

Łączenie:

daje mocne połączenia przy użyciu łączników metalowych ( gwoździ, wkrętów, śrub), ale wymagane jest uprzednie nawiercanie drewna. Gatunek ten niezbyt dobrze się klei. Do klejenia należy stosować kleje poliuretanowo- epoksydowe, jedno i dwuskładnikowe poliuretanowe i hybrydowe.

Wykończenie:

Żle się barwi (bejcuje), przed bejcowaniem lub nakładaniem niektórych lakierów, konieczne jest odżywiczanie powierzchni, gdyż istnieje możliwość wystąpienia uszkodzeń przy powierzchniach wykończonych lakierami poliestrowymi.

Zastosowanie:

Zalecane zastosowania w parkieciarstwie- drewno modrzewia z uwagi na stosunkowo niską gęstość i związaną z tym obniżoną twardość , używane jest głównie w postaci desek podłogowych (rzadziej w elementach warstwowych) w pomieszczeniach o mniejszym natężeniu ruchu. Deski te, po ułożeniu, pokrywane są zwykle szczelnymi powłokami lakierniczymi. Dzięki wyrazistemu rysunkowi  i intensywnej czerwono- brązowej barwie nadają pomieszczeniu szczególny charakter. Modrzew w ubiegłych stuleciach był o wiele częściej stosowany w podłogach i przez to jest obecnie często potrzebny przy pracach konserwatorskich lub renowacji dawnych parkietów lub kasetonów.
Inne zastosowania- drewno modrzewia ma wile zastosowań. Dawniej używano go do wyrobu beczek, kadzi, a nawet rurociągów oraz części maszyn i gontów. Obecnie służy do produkcji tworzyw drzewnych, a także wyrobu  stolarki otworowej i mebli. Z modrzewia wykonuje się elewacje budynków i deski tarasowe.

Gatunki podobne:

Podobnymi gatunkami pod względem wizualnym i właściwości są inne gatunki modrzewi, np.: Larix dahurica Turcz, Larix laricina K. Koch, Larix kaempfei Carr, Larix occidentalis Nutt.

Modrzew syberyjski (Larixsibirica Ledeb.) z Azji
Drewno modrzewia syberyjskiego, to drewno wąskosłoiste, o słabo wybarwionej twardzieli. Jest wyraźnie jaśniejsze od krajowego drewna modrzewia europejskiego. Na rysunek drewna składają się dobrze zarysowane przyrosty roczne oraz sęki i drobne wycieki żywiczne. Pod względem właściwości fizycznych i mechanicznych drewno modrzewia syberyjskiego jest niemal identyczne jak modrzewia europejskiego lub nieco go przewyższa. Jest to drewno średnio kurczliwe o średniej anizotropii skurczu. Drewno ma również średnia naturalną trwałość. Oprócz desek podłogowych, z modrzewia syberyjskiego wykonuje się przede wszystkim deski tarasowe i elewacje budynków.

Uwagi:

Występowanie żywicy utrudnia przerób.

Ciekawostki:

Kiedyś wierzono, że modrzew to drzewo, w którym uwięzione są dusze ludzi zmarłych, jednak częściej był postrzegany jako symbol odnowy, młodości i urody życia. Czerwono- żółtawe drewno modrzewia, niezwykle twarde i żywiczne, od wieków znane z trwałości było chętnie używane do wznoszenia domostw, a w szczególności obiektów sakralnych. Używano tez samej żywicy modrzewiowej (tzw. ”żywica wenecka”) do wyrobu farb, które stosowali min. Rubens i Rembrandt. Deski modrzewiowe służyły także jako podobrazia- na takim drewnie swoje dzieła tworzył, np. Rafael Santi, artysta z epoki renesansu.

  • Właściwości mechaniczne: obróbka nie jest trudna, trudności może sprawiać występująca żywica, pierścieniowo naczyniowy układ włókien może utrudniać szlifowanie. Klejenie dobre, gwoździowanie nie wymaga wcześniejszego nawiercania
  • Moduł sprężystości: 11,8 GPa
  • Skurcz styczny: 8,2%
  • Skurcz promieniowy: 4,2%
  • Ciężar właściwy: 570 kg/m3 (12%)
  • Trwałość: gatunek średnio odporny na destrukcyjne działanie grzybów
  • Szkodniki drewna suchego: odporny – ryzyko ograniczone do penetracji bieli
  • Zabezpieczenia: klasa 2 – średnio przyjmujący